ТЭАРЭТЫКА-МЕТАДАЛАГ¶ЧНЫЯ ПАДЫХОДЫ. Г¶СТАРЫЯГРАФ¶ЯУДК 2-633 (476):303.446.4(476) (Мнск) ХРЫСЦ¶ЯНСТВА ѕ Г¶СТАРЫЧНЫМ ЛЁСЕ БЕЛАРУСКАГА НАРОДАСтатья посвящена влиянию христианства на этнонациональные процессы в Беларуси на разных этапах отечественной истории и в современности. Сделан вывод, что отречение от христианской традиции в ХХ¶ в. может привести к невозвратным последствиям.Ц садзейнчала хрысцянства станаленню беларускай народнасц, яе духонаму грамадска-палтычнаму росту, а пазней нацыянальнай кансалдацы? Ц мел беларусы на гэтых этапах гсторы сваю хрысцянскую рэлгю, адаптаваную да х гстарычнага быцця? Як гэтая рэлгя здзейнчала на развццё роднай мовы беларуса, этна-нацыянальнай культуры, а шырокм аспекце - на беларускую нацыянальную ментальнасць? Ц можна спадзявацца на тое, што хрысцянская царква разнастайнасц свах канфеся дапаможа беларусам выйсц з сённяшняга нацыянальнага крызсу - з ментальнай раздвоенасц - наступства шматвяковай экспанс - дэалагчнай, ваенна-палтычнай, культуртрэгерскай з Усходу з Захаду?Шукаючы адказы на гэтыя пытанн, патрэбна лчваць не тольк беларускую гстарычную драму, але сусветна-гстарычнае значэнне хрысцянства, ад свайго пачатку звернутае да сх народа свету. Душа хрысцянства, яго сарцавна - унверсальная эсхаталагчная перспектыва на духонае ператварэнне Космасу яго завяршэння - чалавека чалавецтва.Паводле хрысцянскай экзегетык вобразна-смвалчнае выслое бблейскай кнг Быццё - «ствары Бог чалавека паводле вобразу Свайго, паводле вобразу Бога» (Бц 2:27) - неабходна тлумачыць не антрапалагчным, а духона-творчым сэнсе. Гэтую нтэрпрэтацыю энергчна дасцпна акцэнтава сярэдневяковы беларуск асветнк Крыла Тураск «Прытчы аб чалавечай душы целе». Ён перасцерагае ад спакусы лтаральнага тлумачэння бблейскай смволк. Падабенства чалавека да Бога - «не вобразам, а прытчаю», гэта значыць, смвалчна духона. Бог надзял чалавека здольнасцю пазнання творчасц. Прыпадоб да сябе самога [1].Пазней гэтую думку развва беларуск асветнк бблест у «Предсловии доктора Франциска Скорины с Полоцька во всю Библию...»: «Святое писмо все иные науки превышаеть, понеже егда бываеть чтено, под простыми словы замыкаеть тайну. И тако младенцем и людем простым ест наука, учителом же и людем мудрым подивление. Яко река дивная мелка, понеже агнець брести можеть, а глубока, слон убо плавати мусить» [2].Хрысцянства запраграмавала чалавека грамадства на бязспыннае звышэнне, на зыходжанне ад зямл да неба. Гсторыя хрысцянскай цывлзацы засведчыла пра вялкя лакальныя войны, бясконцыя канфлкты, немагчымасць хрысцянзаваць палтычныя структуры народа нацыя. Адначасова - пра няспынную духона-творчую дзейнасць, прагрэс навук, культуры, тэхнк. Паводле бблейскай кнг Ёова: «Так, не з пылу выходзць гора, не з зямл вырастае бяда; а чалавек нараджаецца на пакуту, як скры, каб уздымацца вышыню» (Ё: 5:7). Пазнанне засёды драматычнае трагчнае. Паводле кнг Эклезяста: «Бо пры многай мудрасц множыцца скруха; хто памнажае пазнанне, той памнажае боль» (Экл. 1:18). Хрысцянства рыхтуе чалавека прыняць для сябе гэтую трагедыю для духонага перамянення сябе грамадства.Гсторыя навук, культуры, тэхнк - гэта феномены пераважна хрысцянскай цывлзацы, запраграмаванай на прагрэс, сстэмнасць панату. Дахрысцянскя сучасныя нехрысцянскя цывлзацы запраграмаваны на патарэнне зыходных пазцыя, на цыклчнае зналенне, аналагчнае прыродным цыклам. Яны не ведал эсхаталагчнай перспектывы як духонага перамянення чалавека космасу. Адсутнчала гстарычнасць, абналенне быцця. Паводле таго ж Эклезста: «Што было, тое будзе; што раблася, то будзе рабцца, няма нчога новага пад сонцам». ¶ яшчэ: «Род прыходзць род праходзць, а зямля векавечна стаць» (Эк. 1:4, 9). Без хрысцянства няма змястонай гсторы як абналення каштонасця: «Няма памяц пра былое; ды пра тое, што будзе, не застанецца згадк мж тым, што прыйдуць пасля» (Эк 1:11). Сучасны навукова-тэхнчны прагрэс азяцкх афрыканскх рэгёна, Япон, Ктая, ¶нды - гэта вынк умелага пераймання дапасавання ерапейскай культуры адпаведна - элемента хрысцянскай ментальнасц.Першыя сстэмныя даследаванн значэння хрысцянства станаленн развцц беларускай нацы належаць беларускаму асветнку палтычнаму дзеячу Заходняй Беларус ксяндзу Адаму Станкевчу, атару манаграфя «Родная мова сьвятынях» (1929), «Хрысьцянства беларуск народ; Спроба сынтэзы» (1940), ншых публкацыя [3]. Гэты каталцк святар, рыцар духонага дзяржанага адраджэння нашай шматпакутнай краны кансалдава заходнебеларускя палтычныя слы для нацыянальна-вызвольнага руху пад знамем хрысцянскага гуманзму духона-творчага супрацву каланяльна-мперскм рэваншам з Усходу Захаду. У аспекце гстарычнай навук ён разам з Внцэнтам Гадлескм, ншым дзеячам беларускага каталцкага адраджэння абгрунтава духонае значэнне хрысцянства ва згадванн беларускай народнасц, а канцы ХV¶¶¶ - пачатку ХХ ст. - беларускай нацы.Пачынальнк класк новай беларускай лтаратуры ад В. Дунна-Марцнкевча да Янк Купалы, В. Ластоскага сёй нашанскай традыцы (1906-1917) заставался свецкм творцам, але прызнавал вялкую ролю хрысцянскай рэлг гсторы народа, моцна паспрыял пачатковай беларусзацы хрысцянскх канфеся у Беларус.Афцыяльная савецкая гстарыяграфя атэстычная «маркссцка-леннская» фласофя адмалял творчую ролю хрысцянства гсторы беларускага народу - за выключэннем нацыянальна арыент
ТЭАРЭТЫКА-МЕТАДАЛАГ¶ЧНЫЯ ПАДЫХОДЫ. Г¶СТАРЫЯГРАФ¶Я ...6
Крынца: Хрысцянства у гстарычным лёсе беларускага народа. Частка 1. 2009, Гродна: ГрДУ, 2009.
Атар: Зборнк навуковых артыкула,
Старонка 1 горада Лды Лдскага павета
Герб горада Лды, наданы 17 верасня 1590 г.
Комментариев нет:
Отправить комментарий